fortepian Ignacego Skurskiego z 1774 roku

Najstarszy zachowany do dziś fortepian polski – chociaż istnieją informacje o jeszcze wcześniejszych instrumentach – znajduje się w Muzeum Diecezjalnym w Sandomierzu, które mieliśmy przyjemność odwiedzić wczoraj, 19 grudnia. Niewielki instrument wykonany został w roku 1774 przez Ignacego Skurskiego, o którym niestety wiemy bardzo niewiele. Wiadomo natomiast, że budowniczy zobowiązał się wykonać fortepian z własnych materiałów, w 3 tygodnie, i gotowy był ręczyć swoją wolnością za terminowo i dobrze wykonaną pracę – kontrakt, który zawarł z zakonem benedyktynek brzmi zresztą zaskakująco współcześnie jeśli chodzi o ustalenia obowiązków stron, czytamy w nim bowiem: Za niedotrzymanie […] kontraktu […] bądź to przez niewygotowaną według opisania robotę, bądź przez złe i niedobre tej roboty zrobienie, wolno mnie będzie aresztować i satysfakcję ze mnie uczynić. Na co się własną ręką podpisuję. Praca została wyceniona na złotych polskich 72.

Skrzynia instrumentu o wymiarach 172 x 1265 x 475 mm wykonana została z drewna liściastego, brzozy, klonu lub jaworu, z bokami łączonymi na narożach na tzw. jaskółczy ogon. Klawisze diatoniczne barwione są na czarno, od przodu ozdobione półkolistym ornamentem. Klawisze chromatyczne są natomiast białe, wyłożone kością zwierzęcą. Fortepian jest prostostrunny z wywodzącą się od klawikordu mechaniką tangentową (młoteczki-listewki w sicie, na przemian z główkami oklejonymi skórą i bez okleiny, podrzucane ku górze końcami dźwigni klawiszowych).

Fortepian Skurskiego eksponowany jest dziś w przepięknym i arcyciekawym Domu Długosza – Muzeum Diecezjalnym w Sandomierzu w sali nr 5, razem z pochodzącym z 1 ćwierci XVII wieku (czynnym!) pozytywem organowym. W zbiorach Muzeum wśród muzykaliów znajduje się także m.in. bęben austriacki oraz ogromny pulpit muzyczny.

Bardzo dziękujemy dyrektorowi ks. Andrzejowi Rusakowi oraz pani kustosz Urszuli Stępień za udostępnienie obiektu do digitalizacji oraz ciepłe przyjęcie. Więcej informacji o fortepianie już niedługo na naszej stronie fortepian.instrumenty.edu.pl.

zdj. Agata Mierzejewska

IMG_2942IMG_2957IMG_2684

IMG_2707IMG_2805IMG_2689IMG_2901IMG_3019IMG_3021IMG_2897IMG_2886IMG_2900IMG_2981IMG_3018IMG_2802IMG_3037IMG_2806IMG_2680IMG_3008IMG_2684IMG_2665IMG_2668


 

One Comment

  1. Janusz Starzyk

    Ciekawy, unikatowy instrument i chyba bez późniejszych przeróbek i „rekonstrukcji”. Może doczeka się grającej repliki?

Dodaj komentarz