Dom Sabały


Takie cuda tylko na Podhalu – zachowany w świetnym stanie, zamieszkany do połowy XX wieku, piękny rodzinny dom Jana Krzeptowskiego Sabały, słynnego muzyka, gawędziarza, myśliwego, towarzysza wędrówek dr. Tytusa Chałubińskiego, muzycznego symbolu Tatr. Chałupa Sabały – ul. Stare Krzeptówki 17, Zakopane – znajduje się przy Drodze pod Reglami, między Doliną Strążyską a Doliną Małej Łąki. Po „Atmie” Karola Szymanowskiego powinien to być obowiązkowy punkt na mapie każdego turysty (o muzykologach nawet nie wspominamy). O dziejach rodziny oraz o historii Chałupy Sabały opowiada stryjeczny praprawnuk (!) słynnego ludowego artysty:

Jan Krzeptowski Sabała zwany Sablikiem lub Czakorem (1809-1894) – ludowy gawędziarz, muzykant, myśliwy, towarzysz tatrzańskich wypraw dr. Tytusa Chałubińskiego, legendowa postać Podhala. Urodzony w tej wójtowskiej zagrodzie 26.1.1809 r. był jednym z czterech synów Zofii z Tylków i Jana Gąsienicy. Wraz z braćmi przybrał nazwisko Krzeptowski. W 1833 r. ożenił się z Teresą Walczak i przeniósł na gospodarstwo żony do Sabałów w Kościelisku. W rodzinnej chacie na Krzeptówce pozostał brat Andrzej. Sabała nie zajmował się wiele pracą na roli. Pociągało go swobodne życie myśliwskie, wędrówki po Tatrach, dawna muzyka i pieśni góralskie, wesołe gawędy w dobranej kompanii.

Zawarta w 1873 r. znajomość a następnie przyjaźń z dr. Chałubińskim, wprowadziła go w krąg wybitnych ludzi epoki, przebywających wówczas w Zakopanem. Przywiązany do rodzimej tradycji, uzdolniony gawędziarz i muzykant, cieszący się myśliwską sławą, towarzyski Sabała zyskał licznych przyjaciół i szeroką popularność. W środowisku zafascynowanym nowo poznaną, podhalańską kulturą uznany został za symbol dawnej góralszczyzny.

W literaturze utrwalono zabarwione swoistą filozofią i humorem opowieści Sabały, ludowe bajki i wspomnienia z wypraw myśliwskich. Spisywali je: Stanisław Witkiewicz, Bronisław Dembowski, Henryk Sienkiewicz, Andrzej Tylka Suleja, Andrzej Stopka Nazimek i inni. Baśnie inspirowały różnych pisarzy w tym Kazimierza Przerwę Tetmajera i Władysława Orkana. Grywane przez Sabałę stare melodie góralskie opracował Jan Kleczyński.

Sabała zmarł 8.12.1894 r. Pochowano go na Starym cmentarzu w Zakopanem. Dowodem szacunku współczesnego społeczeństwa było umieszczenie postaci Sabały przy pomniku dr. Chałubińskiego, wykonanym w 1900 r. przez rzeźbiarza Jana Nalborczyka. [za: tablica informacyjna w „Chałupie Sabały”]

IMG_5324IMG_5309IMG_5269IMG_5280IMG_5281IMG_5263IMG_5273IMG_5272IMG_5294IMG_5282IMG_5262IMG_5303IMG_5284IMG_5288IMG_5265 (1)IMG_5264IMG_5267IMG_5319IMG_5330IMG_5271IMG_5299IMG_5320IMG_5322IMG_5315IMG_5260IMG_5317IMG_5256IMG_5257

Zdjęcia i nagranie: Agata Mierzejewska


 

Dodaj komentarz