Tego dnia 272 lata temu, w wieku około 70 lat zmarł we Lwowie słynny lutnik Marcin Groblicz


Zrzut ekranu 2017-01-21 o 16.38.24Skrzypce Marcina Groblicza, Warszawa ok. 1730, Kolekcja Instrumentów Lutniczych Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego zarządzana przez Związek Polskich Artystów Lutników, nr inw. KIL-30, nr ewidencyjny MKiS Dz.XV-c-30, od 1996 r. depozyt w Muzeum Instrumentów Muzycznych w Poznaniu nr inw. MNP Id 205; fot. Waldemar Kielichowski © Instytut Muzyki i Tańca, Warszawa. Przed I wojną światową w posiadaniu warszawskiego Konserwatorium Muzycznego, po II wojnie w posiadaniu Zarządu Przemysłu Muzycznego. Po naprawie przez Eugeniusza Gosiewskiego w roku 1954 sprzedane w sklepie Centrali Handlowej Przemysłu Muzycznego w Warszawie Szkole Muzycznej Nr 2 im. F. Chopina w Warszawie. Na zalecenie Ministerstwa Kultury i Sztuki przekazane do Kolekcji Instrumentów Lutniczych w marcu 1961 roku. Czytaj dalej (zdjęcia można powiększać klikając na fotografie)

*

Marcin Groblicz był lutnikiem, skrzypkiem, tokarzem, dekoratorem, alchemikiem, ur. ok. 1674 w Krakowie?, zm. 21 I (?) 1745 we Lwowie (zachorował 1744), pochodzenia szlacheckiego z Litwy. Ok. 1688-ok.1706 notowany był w Poznaniu, m.in. jako członek kapeli przy kolegiacie św. Marii Magdaleny, 3 IV 1706 przejściowo w Lesznie, następnie w Krakowie ok. 1712-ok. 1722 (wymieniony w aktach miejskich 1715, 1716 i 1722), 1721 również we Wrocławiu, ok. 1723- ok. 1733 w Warszawie, ok. 1733-1745 we Lwowie, a  także Leżajsku i Jarosławiu.

6 IX 1701 zobowiązał się uczyć „kunsztu ręcznego w różnych sztukach wyzwolonych” syna poznańskiego murarza Kaspra Kintzla, którego przed 1706 odesłał do domu z powodu odmowy zapłaty 200 florenów za naukę przez jego ojca. W Warszawie miał ucznia Jana Wilkowskiego. 3 VII 1706 wykonywał prace dekoratorskie (posrebrzanie) w Lesznie. W 1720 w Krakowie (?) przyjął zadatek od Mieszkowskiego na skrzypce dla kapeli książęcej i wykonał cybuch dla niejakiego Kołłątaja (również zlecony za pośrednictwem Mieszkowskiego).

Wykonywał futerały do skrzypiec, laski z kaliny, farby, posrebrzanie, dostarczał żółwie. Działał jako dekorator, m.in. wykonał drzwiczki meblowe pokryte laką i chinoiserią, podpisane M. GROBLICZ POLONUS CRACOVIAE 1721 (znane też jako dwa obrazy tablicowe, zatytułowane Św. Ignacy Loyola i Oko Opatrzności, w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie od 1924), błękitne kolumienki ołtarza w kościele bernardynów we Lwowie 7 IX 1738, także prace dekoratorskie 22 IV 1739 w Jarosławiu, w tymże roku w Leżajsku i 10 VII we Lwowie. Interesował się również aktywnie sztuką dmuchania szkła, rusznikarstwem, metalurgią, medycyną i in. Stosował własny werniks kopalowy.

Zachowane instrumenty, wykonane w Warszawie, pochodzą z 1710, 1732, 1735 (ok. 1730?) i 1738. Muzeum Instrumentów Muzycznych w Poznaniu posiada skrzypce wykonane w 1738 (nr inw. MNP-I.487), oraz skrzypce wykonane w Krakowie w 1719 (MNP-I.468). W prywatnym posiadaniu znajduje się wiola da gamba sygnowana: Ad.M.D.G. W krakowie / Marcin Groblicz 1720, a także surdynka sygnowana: MARCIN GROBLICZ / Sługa J.K. Imci. Inną, prawdopodobnie również jego surdynkę z 1 ćwierci XVIII w. posiada Royal College of Music w Londynie, nr inw. RCM 55.

W Muzeum Narodowym w Warszawie zachowało się zdjęcie skrzypiec i akwarelowy rysunek z 1922 główki oraz efów (rys. Bohdan Marconi) instrumentu należącego do bliżej nieokreślonego Moszkowskiego w Warszawie (?), wykonanych przez G. w XVII w. Muzeum Kultury Muzycznej im. M. Glinki w Moskwie posiada dwoje skrzypiec G. z I poł. XVIII w. (nr inw. MИ-1949 i MИ-2036/I).

Skrzypce „Ucznia Grobliczowskiego” odnotowano w inwentarzu warszawskiego konwentu augustianów z 1752 r. Wojciech Boberski z IS PAN odkrył w 1999 w dziale rękopisów Biblioteki Wróblewskich w Wilnie raptularz G. pisany na przestrzeni ok. 33 lat, gdzie odnotował ponad 180 wszelkiego rodzaju własnych i cudzych receptur alchemicznych, chemicznych, medycznych, malarskich, lutniczych i in., a także pozostawił rysunek w typie chinoiserie, rysunek rozety instrumentu lutniczego, profil belkowania wewnętrznego instrumentu lutniczego lub mebla, szkic pieca hutniczego.

Groblicz ożeniony był we Wrocławiu ok. 1707 z Katarzyną ur. ok. 1692, zm. po 1752.

Prof. Benjamin Vogel – skrzypce.instrumenty.edu.pl

Bibliografia: Z. Szulc, Słownik lutników polskich, Poznań 1953; W. Kamiński, Groblicz, w: Encyklopedia muzyczna PWM, t. efg, red. E. Dziębowska, Kraków 1987, s. 485-486; B. Vogel, Słownik lutników działających na historycznych i obecnych ziemiach polskich oraz lutników polskich działających za granicą do 1950 roku, Szczecin 2007; A. Krupska, Zapomniane receptury z pierwszej połowy XVIII wieku mistrza różnych sztuk Marcina Groblicza, Warszawa 2010; Polska szkoła lutnicza. Instrumenty Grobliczów i Dankwartów, cz. 1, red. P. Frankowski, Poznań 2016, s. 18-20, i in.; inf. Wojciecha Boberskiego i Alicji Knastgroblicz_02_08_11_07_2016_poznan_wk163322-kopia-1 fot. Waldemar Kielichowski © Instytut Muzyki i Tańca, Warszawa


 

Dodaj komentarz