Post dla ucha.


Zawsze nas dziwiło pojawiające się gdzieniegdzie w literaturze przedmiotu określenie, że na piszczałkach bez otworów palcowych można grać jedynie proste melodie, ponieważ piszczałki bez otworów palcowych nie mają otworów palcowych :-] Sformułowanie to kojarzyło nam się zawsze ze starym dowcipem o tym, że tanie wina są dobre, bo są dobre i tanie. Piszczałki bez otworów palcowych mają bowiem duże możliwości muzyczne, co więcej są to możliwości niezbyt oczywiste, zwłaszcza dla nieprzygotowanego ucha. Można z nich wydobyć tony składowe szeregu harmonicznego (alikwoty) poprzez zmianę siły zadęcia oraz zamykanie i otwieranie palcem wylotu piszczałki. Co nie jest wcale takie proste. Ich strój jest zmienny i zależny od długości instrumentu, ta zaś z reguły równa się długości wyciągniętej ręki, choć zdarzają się także dłuższe i krótsze. Dłuższą piszczałką można się było podeprzeć jak kijem, odgonić psa, (last but not least) kogoś uderzyć.

Gra na takich piszczałkach była dopuszczana podczas Wielkiego Postu, gdy obowiązywał także rodzaj postu muzycznego – zakaz gry na innych instrumentach, zwłaszcza do tańca. W Wielki Piątek, gdy milczały dzwony, na piszczałce zrobionej z ciernistego krzewu, nawiązującego do korony cierniowej Chrystusa, grali chłopcy biegając po wsi. Tradycyjnie wykonywali ją i grali na niej pasterze.

Nie ma w roku kalendarzowym lepszego czasu, aby przyjrzeć się bliżej piszczałkom wielkopostnym. Ich możliwości muzyczne prezentuje Rafał Bałaś z Fundacji Braci Golec, członek Składu Niearchaicznego. Nagrania zostały zrealizowane przez Macieja Stasińskiego dla portalu Polskie ludowe instrumenty muzyczne w styczniu bieżącego roku w Muzeum Miejskim w Żywcu.

 

8343

August Piecha, Pewel Wielka, dziki bez, długość 747 mm, Muzeum Instrumentów Muzycznych w Poznaniu oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu, MNP I 1384, fot. Waldemar Kielichowski, IMiT

wk169458_mz_e_2682

Antoni Gluza, Szczyrk, 460 mm, Muzeum Miejskie w Żywcu – Stary Zamek, Dział Etnografii, MŻ-E/2682, fot. Waldemar Kielichowski, IMIiT


 

Dodaj komentarz